Lifelong learning – uczenie się przez całe życie

Lifelong learning stanowi jeden z kluczowych priorytetów polityki Unii Europejskiej w zakresie edukacji oraz rozwoju społecznego. Jest też obszarem coraz aktywniej wspieranym finansowo i infrastrukturalnie w poszczególnych krajach Unii Europejskiej, zwłaszcza w ramach projektów i programów unijnych.

Zgodnie z przyjętą przez Unię Europejską definicją, lifelong learning („uczenie się przez całe życie”) jest nauką, rozwojem społecznym oraz stałym podnoszeniem kwalifikacji i zdobywaniem kompetencji w trakcie całego życia. Natomiast według OECD, lifelong learning to „koncepcja uczenia się obejmująca rozwój indywidualny i rozwój cech społecznych we wszystkich formach i wszystkich kontekstach w systemie formalnym, tj. w szkołach i uczelniach (…), oraz w ramach kształcenia nieformalnego, a więc w domu, w pracy i w społeczności”.

Celem koncepcji lifelong learning jest zbudowanie społeczeństwa wiedzy, które sprosta zachodzącym wyzwaniom cywilizacyjnym, dynamice rozwoju technologicznego, zmianom popytu na pracę, podniesie poziom produktywności, a w konsekwencji zwiększy konkurencyjność krajów europejskich w gospodarce światowej. Ponadto koncepcja zapewnić ma równy dostęp do nauki; stanowi też doskonałe narzędzie do walki z patologią społeczną, w szczególności z bezrobociem i ubóstwem, oraz narzędzie wsparcia w problemach demograficznych, np. problemu starzenia się czy wycofania społecznego związanego z zakończenia aktywności zawodowej.

Zmiany zachodzące w ówczesnym świecie wymuszają na przedsiębiorstwach ciągłe doskonalenie i poszukiwanie sposobów na stabilne funkcjonowanie i utrzymanie się na rynku. Dotychczasowe zasoby przedsiębiorstw, tj. praca, ziemia i kapitał (wg Petera Druckera), przestały stanowić główną siłę napędową ich rozwoju. Kluczowym zasobem stała się teraz wiedza: wiedza o nowych usługach, o nowych produktach, wiedza specjalistyczna, wiedza, której zakres zataczają coraz szersze kręgi. I to stanowi wyzwanie dla współczesnych przedsiębiorców: poszukać, zebrać, przetworzyć, upowszechnić, zaktualizować i właściwie zastosować tą wiedzę. Dlatego też tak cenny jest dobór właściwej kadry i inwestowanie w ciągłe dokształcanie i rozwój pracowników.

Z kolei z punktu widzenia człowieka, posiadanie wiedzy gwarantuje uzyskanie dobrej pozycji nie tylko zawodowej, ale również społecznej. Dziś nie tylko wykształcenie i doświadczenie, ale także gotowość do poszerzania nabytej wiedzy, zdobywanie nowej wiedzy, nabywanie nowych kompetencji i umiejętności, gotowość na przekwalifikowanie się, szybkość przyswajania sobie nowej materii, jest wysoko cienioną wartością na rynku pracy i gwarantem zatrudnienia. Pracownik elastyczny to pracownik efektywny. Z drugiej strony, człowiek, który uczy się przez całe życie, rozwija się przez całe życie, zdobywa i rozwija kompetencje społeczne, nie ulega stagnacji, wycofaniu społecznemu, jest aktywny, otwarty, radzi sobie z zachodzącymi zmianami, potrafi szybko zaadaptować się do nowych warunków funkcjonowania w społeczeństwie, a proces jego psychicznego starzenia przebiega wolniej.

Co ciekawe, z uwagi na rozwój technologiczny dający możliwość rozwoju wielowymiarowego, coraz bardziej popularna staje się koncepcja lifewide learning, tj. „uczenie się w każdych okolicznościach”, która zakłada stwarzanie człowiekowi możliwości zadbania o swój całościowy rozwój: nie tylko zawodowy i społeczny, ale również rozwój psychiczny, fizyczny, duchowy czy związany z funkcjonowaniem w środowisku rodzinnym.

Na gruncie ustawodawstwa polskiego odpowiednikiem lifelong learning jest kształcenie ustawiczne, czyli proces stałego odnawiania, rozwijania i doskonalenia kwalifikacji ogólnych i zawodowych jednostki trwający przez całe jej życie.

Początkowo kształcenie ustawiczne odnoszono do rozwoju zawodowego, tj. do przygotowania do zawodu, przekwalifikowania i doskonalenia zawodowego. Później koncepcję tą objęto również rozwój umożliwiający przystosowanie jednostki do zmieniających się warunków społecznych i gospodarczych. W naukach pedagogicznych kształcenie ustawiczne wykracza poza kształcenie szkolne oraz uniwersyteckie – utożsamiane jest także z edukacją dorosłych i samokształceniem, rozumianym jako całość aktywności poznawczych osoby dorosłej podejmowanych w trakcie życia z myślą o pogłębianiu wiedzy, umiejętności lub kwalifikacji (z przyczyn osobistych, społecznych lub zawodowych). Dotyczy zatem nie tylko osób czynnych zawodowo, ale również osób bezrobotnych czy poszukujących pracy.

Coraz szersze rozpowszechnianie się idei lifelong learningu i dostępność do nowoczesnych technologii sprawia, że wachlarz możliwości, form i narzędzi nauki jest imponujący. Obecnie nie jest to wyłącznie nauka organizowana w tradycyjnych formach, np. szkolenia stacjonarne, ale również w formach elastycznych, odpowiadających szczególnym potrzebom czy predyspozycjom każdej osoby i dostępnych praktycznie dla każdego, np. szkolenia e-learningowe.

Kształcenie się w ramach lifelong learningu przybiera najczęściej formę:

  1. kształcenia w szkołach dla dorosłych, centrach i ośrodkach kształcenia ustawicznego, np. uniwersytety trzeciego wieku,
  2. kształcenia w formach pozaszkolnych, tj.: kursy zawodowe, kursy umiejętności zawodowych, kompetencji ogólnych, turnusy dokształcające,
  3. kształcenia w ramach studiów podyplomowych,
  4. kształcenia na konferencjach, seminariach, warsztatach,
  5. kształcenia za pomocą osobistego trenera,
  6. dokształcania się przez Internet, np. szkolenia e-learningowe (w formie samokształcenia, webinary, blogi, vlogi),
  7. kształcenia na szkoleniach i kursach zawodowych lub kursach hobbystycznych,
  8. oglądania lub słuchania audycji edukacyjnych,
  9. czytania książek lub czasopism edukacyjnych.

Co ważne, w ramach wskazanych form i narzędzi nauki lifelong learningu można zdobywać wiedzę w każdej dziedzinie. Jest to szczególnie ważne teraz, w czasach gdzie szybkość zachodzących zmian w poszczególnych obszarach życia wręcz wymaga ciągłego poznawania, przyswajania i dokształcania się. W końcu człowiek uczy się przez całe życie. Zmienia się tylko zakres, standardy i narzędzia tej nauki.

Obraz Gerd Altmann z Pixabay

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.