Bez wątpienia stres zawsze się będzie pojawiał w naszym życiu, czeka nas mnóstwo stresujących rozmów, sytuacji, nadmiar obowiązków zawodowych, rodzinnych.

A dnia nie przybywa …

Stres powoduje, że trudno nam cieszyć się życiem, uniemożliwia nam efektywne funkcjonowanie i osłabia zdolność jasnego myślenia.

W zarządzaniu stresem chodzi o wzięcie we własne ręce swoich myśli, emocji, reakcji na problemy. Dlatego zacznij kontrolować swoje życie. Ale żeby móc to zrobić musisz dowiedzieć się, co powoduje u Ciebie napięcie. Zacznij od namierzenia źródeł stresu.

Czy wiemy co nas stresuje? Jakie są źródła stresu w naszym życiu?

Zdiagnozuj siebie, spójrz na swoje nawyki, stosunek do wielu spraw.
Praca, rodzina, kłótnie, zły stan zdrowia. Te przyczyny najczęściej łatwo nam zidentyfikować i zaobserwować, że działają na nas stresująco. Ale…

… są sytuacje, które stanowią stresory w naszym życiu, ale sobie tego nie uświadamiamy.

Poniżej prześledzimy sfery życia i zdarzenia oraz sytuacje z nimi związane, które mogą być przyczyną stresu. Być może nie uświadamiałaś sobie, że niektóre zdarzenia, które do tej pory odbierałaś neutralnie, tak naprawdę stanowią kolejne źródło stresu w Twoim życiu.

 

Zdrowie

Problemy zdrowotne to bardzo częste źródła stresu. Sama choroba i zamartwianie się o stan zdrowia swój i bliskich to częste przyczyny napięć. Dodatkowy stres może powodować trudności w leczeniu choroby, a także pogorszenie się stanu zdrowia, pogłębienie choroby, nasilenie objawów.

 

Praca i kariera

Stres i praca są nierozerwalnie ze sobą powiązane. Pewien poziom stresu w pracy jest niezbędny, po to by wykonywać pracę skutecznie. Przy średnim poziomie napięcia wywołanego stresem, osiągamy najwyższą wydajność.

źródeł stresu są przeciążenie obowiązkami, odpowiedzialnością również za innych (zawód lekarza, kierowcy autobusów), a także terminy, ciągle rosnące wymagania, konieczność współpracy z osobami konfliktowymi.

Jednakże możemy być również niedociążeni pracą, a nuda, monotonia pracy, niezadowolenie czy brak satysfakcji z wykonywanych obowiązków sprawiają, że dotyka nas stres. Zbyt małe obciążenie pracą powoduje, że efektywność w pracy jest niska. Warto dodać, że pracę, która pozwala nam jedynie na utrzymanie się, postrzegamy jako frustrującą, mało satysfakcjonującą, a nawet stresującą. Jeżeli praca nie stymuluje, nie daje nam perspektyw, jest źródłem stresu.

Z kolei zbyt duże napięcie zmniejsza możliwości koncentracji, zmniejsza naszą wydajność, źle radzimy sobie z zadaniami skomplikowanymi, trudnymi i nowymi. Na przykład żołnierz przy bardzo dużym stresie może zapomnieć jak obsługuje się broń.

Inne źródła stresu związane z pracą i karierą:

  • praca ponad siły, zbyt duża ilość pracy,
  • praca zbyt skomplikowana, zbyt trudna,
  • nadgodziny (praca przez 48 godzin w tygodniu zwiększa dwukrotnie ryzyko chorób serca z porównaniu z 40 godzinnym tygodniem pracy,
  • duże tempo pracy, często narzucane przez maszynę, przy jednoczesnym braku satysfakcji (dodatkowo wzrasta liczba wypadków przy pracy),
  • brak jasności celu wykonywanych zadań, sprzeczność różnych aspektów pracy,
  • brak możliwości podejmowania decyzji, brak poczucia wpływu na to, co dzieje się w firmie;

Egzaminy i rozmowy

Rozmowy kwalifikacyjne są stresujące, podobnie jak egzaminy. Nasze pragnienie przedstawienia swojej osoby jak najlepiej, pokazania się z jak najlepszej strony powodują, że napięcie jest zbyt duże, a efekty mogą być odwrotne do zamierzonych. Wypadamy źle, oblewamy egzamin.

Presja wywierana na ludzi, ambicja, chęć sukcesu, współzawodnictwo to częste powody napięć, które prowadzą do prób samobójczych, powodują załamania kariery.

Podczas rozmów kwalifikacyjnych, egzaminów jesteśmy osądzani, oceniani. Swoje dokłada pesymizm, samokrytycyzm, które tylko potęgują niepokój. Zamiast koncentracji na zadaniu, odpowiedziach, myślimy jak wypadliśmy, jakie mamy szanse, jak wypadną inni. Przez to się dekoncentrujemy, a pytania wydają nam się niezwykle trudne.

 

Otoczenie

Praca w open space, krzyk dzieci, samochody. Te wszystkie czynniki generują hałas, utrudniają koncentrację, możliwość rozmowy. A w domu włączmy telewizor, słyszymy o wypadkach, katastrofach, na kanałach informacyjnych obserwujemy kłótnie polityków. Dodatkowo nadmiar reklam, informacji, komunikatów powodują, że czujemy się bomardowani bodźcami. To wszystko podnosi poziom stresu, utrudnia koncentrację, obniża naszą efektywność.

Kłótnia w otoczeniu, nawet jeżeli nas nie dotyczy, jest dla nas szkodliwa. Krzyk innych powoduje, że podnosi się poziom kortyzolu i adrenaliny w naszym organizmie. Także przestępczość oraz zanieczyszczenie powietrza to czynniki powodujące stres.

Tak bardzo potrzebna nam chwila ciszy w ciągu dnia.

 

Relacje międzyludzkie

Źródło stresu stanowią:

  • problemy: masz przyjaciół, członków rodziny, którzy w kółko opowiadają ci o tych samych problemach,
  • relacje w pracy: stosunki z przełożonymi, podwładnymi, współpracownikami, klientami są ważne; jeżeli cechuje je wrogość, brak kompetencji, praca wywołuje stres, napięcie,
  • samotność: jesteśmy istotami społecznymi, a brak poczucia przynależności, wykluczenie staje się coraz bardziej dojmująca uciążliwością;

 

Stan wewnętrzny

Konflikty wewnętrzne: jeżeli robimy coś sprzecznego z naszymi wartościami, wbrew naszym przekonaniom, to zaczynamy czuć się zniechęceni do działania, rośnie w nas napięcie, frustracja.

Tłumienie emocji: gniew, złość, poczucie winy, żal, rozpacz. Tłumienie tych emocji wywołuje stres.

Niskie poczucie własnej wartości powoduje, że wszędzie czujemy się niepewnie, a nowe sytuacje ogromnie nas stresują.

Zamartwianie się: problemami, sytuacją finansową, zdrowiem, wyolbrzymianie problemów. To powoduje brak poczucia wpływu i kontroli nad życiem.



Skala Holmes’a i Rahe’a

Zdarzenia życiowe, niepomyślne sytuacje, wydarzenia w życiu, zmiana pracy, małżeństwo, rozwód, pojawienie się dziecka, przeprowadzka czy śmierć bliskiej osoby wywołują konieczność przystosowania się do nowej rzeczywistości i mogą powodować stres. Dwaj amerykańscy badacze, Thomas Holmes i Richard Rahe, opracowali w 1967 roku skalę Social Readjustment Rating Scale (SRRS), czyli skalę ocen przystosowania społecznego.

Tabela. Skala Oceny Ponownego Przystosowania Społecznego wg Holmes’a i Rahe’a

L. p. Zdarzenie Liczba jednostek
1 Śmierć współmałżonka 100
2 Rozwód 73
3 Separacja małżeńska 65
4 Pobyt w więzieniu 63
5 Śmierć bliskiego członka rodziny 63
6 Zranienie ciała lub choroba 53
7 Zawarcie małżeństwa 50
8 Zwolnienie z pracy 47
9 Pogodzenie się ze skłóconym współmałżonkiem 45
10 Przejście na emeryturę 45
11 Choroba lub problemy zdrowotne członka rodziny 44
12 Ciąża 40
13 Kłopoty w pożyciu seksualnym 39
14 Powiększenie się rodziny 39
15 Rozpoczynanie nowej pracy zawodowej 39
16 Zmiany w dochodach finansowych 38
17 Śmierć bliskiego przyjaciela 37
18 Zmiana zawodu 36
19 Wzrost konfliktów małżeńskich 35
20 Zaciągnięcie hipoteki, dużego kredytu 31
21 Wiadomość o konieczności zwrotu większego długu lub pożyczki 30
22 Zmiana stopnia odpowiedzialności w życiu zawodowym 29
23 Opuszczenie przez dzieci domu rodzinnego 29
24 Kłótnie i starcia z krewnymi współmałżonka 29
25 Wzmożenie wysiłku dla wykonania jakiegoś zadania 28
26 Początek lub zakończenie pracy zawodowej współmałżonka 26
27 Rozpoczęcie lub zakończenie nauki szkolnej 26
28 Zmiany standardu, poziomu życia 25
29 Zmiany osobistych nawyków i przyzwyczajeń 24
30 Starcia z szefem 23
31 Zmiany warunków pracy lub najbliższego otoczenia 20
32 Zmiana mieszkania 20
33 Zmiana szkoły 20
34 Zmiany w spędzaniu wolnego czasu 19
35 Zmiany w praktykach religijnych 19
36 Zmiany w nawykach życia towarzyskiego 18
37 Zaciągnięcie średniej wysokości długu lub pożyczki 17
38 Zmiana nawyków snu 16
39 Zmiany częstości spotkań rodzinnych 15
40 Zmiany nawyków żywieniowych 15
41 Urlop 13
42 Ważne święta 12
43 Małe naruszenie przepisów prawnych 11

Opracowano na podstawie: The Holmes-Rahe Stress Inventory, The American Institute of Stress, https://www.stress.org/holmes-rahe-stress-inventory/

 

Warto uświadomić sobie, że nie tylko negatywne sytuacje i zdarzenia w życiu wymagające od nas przystosowania się, mogą wywoływać stres.

Badania Holmesa i Rahe’a miały na celu ustalenie zależności pomiędzy zmianami w życiu a prawdopodobieństwem wystąpienia chorób. Wykazano, że nałożenie się kilku zdarzeń w życiu wyprzedza o dwa lata wystąpienie choroby. W odniesieniu do Amerykanów, wykazano, że jeżeli w ciągu dwóch lat nastąpi przekroczenie 300 lub więcej jednostek, nastąpi zwiększenie ryzyka zachorowania na poważną chorobę do 79%. Jeżeli liczba jednostek będzie obejmowała przedział od 200 do 299, wówczas ryzyko zachorowania wyniesie 51%.

Badania prowadzono dalej, wykazując, że skutki nagromadzenia się negatywnych zdarzeń z początku listy (czyli charakteryzujące się dużą liczbą punktów), zależą od naszych indywidualnych zdolności radzenia sobie ze stresem, a także od wsparcia i pomocy ze strony innych ludzi.

Stres wywoływany jest przez naszą reakcję umysłu na daną sytuację

Wyniku nie należy traktować jak wyroku. Warto natomiast zastanowić się nad stylem życia, na tym jak zadbać o zdrowie, gdzie poszukać wsparcia, jak się wzmocnić.

A to jak reagujemy na stresory zależy od naszej podatności na stres, doświadczenia i obycia ze stresującymi sytuacjami, wiedzy o rzeczywistym zagrożeniu, a także umiejętności kontrolowania własnych reakcji.

Można odnieść wrażenie, że wszystko w naszym życiu może stanowić źródło stresu. I tylko prawidłowe zidentyfikowanie źródła stresu pozwoli stawić mu czoła.

A co jest źródłem stresu w Twoim życiu?

Prowadź dziennik stresu, ułatwi Ci zadanie, pomoże właściwie określić źródła stresu w Twoim życiu. Prowadź go codziennie, pisz co spowodowało stres, jak się czułaś, co zrobiłaś, jakie były Twoje emocje.

 

Do poczytania:

  • Siegfied Brockert, Pokonać Stres. Życie na Luzie, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2003,
  • Hans Seley, Stres okiełznany, Państwowy Instytut Wydawniczy, 1978;

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.